1° Als je van plan bent om nieuwe kruisbessen struiken aan te planten, neem dan voldoende tijd om een aantal catalogi te doorgronden en/of tuincentra of gespecialiseerde boomkwekerijen te bezoeken zodat je zeker bent van een goede
raskeuze. Gebruik hierbij zeker onze lijst van tolerante kruisbessen ( zie lijst tolerante kruisbessen) om een eerste selectie te maken. Voor een volledigere ljst van rassen kan je de uitgebreide rassenlijst raadplegen.
Natuurlijk kan je ook eventueel kijken of wij bij de Proeftuin deze nog beschikbaar nhebben. (zie Verkoop
kleinfruit)
2° Je kan nu nog winterstek nemen. (zie kruisbessen
kweken), bijvoorbeeld als je aan het snoeien bent. Het is beter om dat in oktober-)novembefr te doen omdat het slagingspercengtage afneemt hoe later op het winterseizoen je de stekken snijdt. Dat is zeker het geval bij rassen die moeilijker wortelen!)
3° Zolang het nog niet vriest (vorstvrije grond) kan je struiken (ver)planten
(zie kruisbessen kweken).
4° Controleer regelmatig het bindmateriaal om windschade aan de struiken te
voorkomen.
5° Blijf aandachtig voor vogelschade. Vooral tijdens de winter kunnen ze ernstige schade aanrichten door het uitpikken van knoppen. Mocht je dit opmerken, dan is het aangewezen om netten over de struiken te plaatsen. Een vogelschrik helpt soms ook, maar meestral slechts voor een beperkte tijd...
6° In principe kan je nu de wintersnoei uitvoeren . Toch is het aan te bevelen
te wachten tot na de strenge vorstperiodes. Tegen eind februari beginnen de
knoppen zich te ontwikkelen. Het is best om dan te snoeien, maar je dient er
wel voor te zorgen dat de snoei is uitgevoerd voordat de knoppen beginnen uit
te lopen.
7° Het repareren of maken van nieuwe kooien (met netten) of het aanbrengen van
'bevestigingssytemen' voor de struiken, kan ook op dit moment gebeuren. (voor
materialen kan je steeds beroep doen op de Proeftuin)
8° Het is aanbevolen om compost/voedingstoffen toe te dienen in februari. Wanneer
houtasse wordt gebruikt als kalium bron (potas), kan een eerste dosis toegediend
worden tijdens de tweede helft van februari.
9° Denk aan nestplaatsen voor vogels zoals nestkastjes. Bestaande moet je kuisen en indien nodig ook repafrerren of vervangen. Vogels helpen immers bij in toom houden van allerlei -voor onze bessen- en fruitstruiken schadelijke- insecten.
10° Het is nu ook nog een goede periode om compost aan te brengen rond de voet van de struiken, zeker als je dat nog niet voor de winter hebt gedaan hebt.
Mogelijke activiteiten in maart
1° Let in maart zeker op voor vogels die de knoppen van de bessen uitpikken. Het voiedsel voor de vogels is nu schaarser geworden en de al zwellende knoppen zijn immers een ware energiebom voor de vogels?
2° Het is nu het moment om aan de bestuivers te denken door hommelnestjes te voorzien, ook oorwormpotjes kan je nu al best controleren en bijplaatsen.
3° mocht je nog niet klaar zijn met snoeien, dan is het nu wel de hoogste tijd om die klus af te werken!
Mogelijke activiteiten in april
1° De bessenstruiken beginnen te bloeien
2° Nu de groei sterk herneemt, kan het nuttig zijn om een basisbemesting te geven mocht je dat nodig vinden
3° Let extra op bij kruisbessen, maar ook bij de aalbessen, voor aangewreten blaadjes, want de eerste van de 3 generaties van de bessenbladwesp begint vanfa april, met een piek in mei zich vol te wreten om dan onder de struik te verpoppen. In juni volgt dan de tweede generatie die meestal veel talrijker is dan de overwinterende generatie.
4° Begin extra aandacht te hebben voor het weerberciht want vroegbloeiende fruitstruiken zoals abrikoos maar ook vroeg uitlopende planten zoals kiwibes kunnen flink te lijden hebben van late nachtvorst. Je kan deze dan proberen af te schermen met vliesdoek, of via een mistscherm van water.
5°. Je kan deze maand nog eventueel conbtainerplanten aanplanten.
6° Controleer je mulchlaag en vul deze eventueel aan in de strijd tegen ongewenste planten (lees;onkruid)
Mogelijke activiteiten in mei
1° De meeste rassen zijn reds uitgebloeid en vertonen reeds volop mini besjes.
bepaalde late rassen gaan door met bloeien tot midden mei. Tegelijk met de bloei
is ook de nieuwe groei begonnen en kunnen ook de aantastingen reeds de kop opsteken.
(zie ziekten en plagen). Bladluizen, meeldauw en zeker
ook de (pseudo)rupsen van de bessenbladwesp kunnen reeds heel wat schade aanrichten
deze maand.
2° Controleer regelmatig het bindmateriaal om windschade aan de struiken (snoer) te voorkomen mochten deze loskomen van de plantensteunen.
3° Neem tijdig de nodige acties om netten over de struiken te kunnen plaatsen.
Het repareren of maken van nieuwe kooien (met netten) of het aanbrengen van bevestigingssystemen voor de struiken, kan ook op dit moment gebeuren.
4° Blijf baas over de onkruiden door een bodembedekking toe te passen. Wanneer je compost en bodembedekkingsmateriaal hebt aangebracht in februari-maart, dan zullen de onkruiden ondergestopt zijn. Als dat niet het geval is, dan kan het
onkruid plotseling zeer snel beginnen te groeien. Als je geen bodembedekking toepast -moet je toch eens overwegen- dan moet je de aanwezige onkruiden met de hand wegwieden. Chemisch bestrijden van onkruiden moet worden vermeden, zowel
vanuit milieuoogpunt als vanwege het oppervlakkige wortelen van kruisbessen.
Vanwege deze ondiepe beworteling is het mechanisch verwijderen van onkruid (schoffelen) niet aangewezen omdat de wortels zeer snel worden beschadigd.
Op plaatsen waar late nachtvorst kan optreden is het vaak aangewezen om te wachten met het aanbrengen van een bodembedekking tot de ergste nachtvorstrisico's voorbij zijn. (immers bodembedekking isoleert de bodem zodat de bodemwarmte niet kan
ontsnappen met als gevolg dat de nachtvorst harder zal zijn dan zonder bodembedekking)
5° Wanneer je de kruisbessen in snoervorm opkweekt, wees dan aandachtig voor de nieuwe groei. Sommige rassen kunnen nu al nieuwe scheuten gevormd hebben van meer dan 15 cm. Wanneer je ze niet tijdig topt kunnen ze op
het einde van mei reeds meer dan 40 cm lang zijn. Tenzij je een nieuwe scheut nodig hebt als vervanging, is het aan te bevelen om de groei tijdig onder controle te brengen zoals uitgelegd in het hoofdstuk 'kruisbessen
kweken
6° Blijf het weerbericht volgen om bloeiende fruitstruiken en bomen zoalls abrikoos, maar ook andere fruitsoorten gaan nu bloieien, alsook lopen vele plkanten nu uit, wat maakt dfat nachtvorst fkink wat vorstschade kan opleveren. Je kan deze dan proberen af te schermen met vliesdoek, of via een mistscherm van water. Als er toch vorstschade is, laat dan alle schade gewoon op de struik tot eind van de maand. Je kan dan eventuele bevroren en nu dus droge twijgen dan inkorten of wegknippen tot op het nog lkevende deel.
7° breng stro aan onder de aardbeien nadat je eventueel onkruid hebt verwijderd
8° Eind van deze maand beginnen de eerste bessen te rijpen zoals de honingbes. Dus opletten voor de vogels, ook vroege aardbeirassen zullen de eerste rijpe vruchten geven.
9° Let op voor de bessenbladwesp larven die het vooral op de kruisbessen hebben gemunt. Ze zitten nu vaak goed verscholen tussen de snel groeiende nieuwe scheuten zodat de schade vaak niet echt opvalt. Het is schter bekangrijk om deze nu te bestrijden daar deze generatie zorgt voor veel nakomelingen die vanaf juni dan de struiken op korte tijd volliedig kunnen ontbladeren...
10° Bindt druiven- en kiwi-scheuten aan, en indien nodig snoei deze al in.
Mogelijke activiteiten in juni
1° Pluk de rijpe vruchten van honingbes en het is nu ook pieksieizoen bij de aardbeien. Op het eind van de maand zijn er vaak ook al de eerste rijpe aalbessen...
2° Blijf onkruid bestrijden en breng eventueel extra mulch aan mocht dit nodig zijn.
Mogelijke activiteiten in juli
1° Het is nu volop pluktijd van de bessen, want juli is zowat de bessenmaand. Het is dus vaak ook druk in de keuken om deze allemaal te verwerken of in te vriezen voor later gebruik...
2° Vogels lusten (ook) graag rijpe bessen dus extra aandacht aan de bescherming met bijvoorbeeld netten is toch wel aangezen.
3° Blijf ook aandachtig voor eventuele aantastingen en grijp in wanneer je dit noodzakelijk acht. De tweede generatie bladwespen is nog volop aanwezig. Ook meeldauw kan nog sterk optreden tijdens warme en vochtige zomerdagen (zie ook ziektes en plagen.) Dat laatste is natuurlijk geen probleem wanneer je geopgteerd hebt voor vcan nature resistente rassen.
4° Hou zeker ook nog het onkruid onder controle (bodembedekking!)
5° Als je kruisbessen als snoer kweekt moet je de scheuten nog steeds verder innijpen. In de meeste gevallen zal de groei reeds stilvallen gedurende de maand augustus. Jonge planten kunnen echter nog een tijdje doorgaan met groeien.
6° Let ook op voor rijpende vijgen, aardbeien, akebia, blauwe bessen, ...want vooral vogels lusten die ook heel graag.
7° Als je druiven hebt die je moet krenten, of om mooiere trossen mlet enkel mooie dikke sappige druiven te bekomen, dan moet je verder gaan met het krenten van kleine, of achterblijvende druiven in de tros.
8° Juli is ook de maand dat je best zomersnoei toepast bij fruitbomen
Mogelijke activiteiten in augustus
1° Enkele late variëteiten kunnen nog steeds vers geplukt worden om uit het uistje te eten of om desserten,... klaar te maken. Wanneer de bessen reeds zeer zacht zijn, maar zolang ze niet scheuren, kunnen ze nog gebruikt worden om bijvoorbeeld sap, bier of wijn van te maken...
De meeste rassen zijn nu echter reeds geplukt, opgegeten, gebruikt voor cakes, confituur...
2° Vogels lusten (ook) graag rijpe bessen hoewel ze nu blijkbaar iets minder snel aan de rijpende bessen zullen zitten in vergelijking met het begin van het seizoen, toch is het vaak nog aangewezen om netten over de struiken te plaatsen om de oogst
te verzekeren.
3° Ook nu moet het bindmateriaal nog steeds regelmatig worden nagekeken, immers een zomerse onweersstorm kan zware schade aanbrengen aan loskomende struiken/snoeren die nu volop blad en nieuwe scheutend dragen.
4°. Blijf ook aandachtig voor eventuele aantastingen en grijp in wanneer je dit noodzakelijk acht. Een nieuwe generatie bladwespen is nog in aantocht en ook meeldauw kan nog sterk optreden tijdens warme en vochtige zomerdagen (zie ook ziektes en plagen.)
5° Hou onkruid onder controle (bodembedekking!)
6° Als je kruisbessen als snoer kweekt moet je de scheuten nog steeds verder innijpen. In de meeste gevallen zal de groei reeds stilvallen gedurende de maand augustus. Jonge planten kunnen echter nog een tijdje doorgaan met groeien.
7° In augustus kan je al beginnnen met het nemen van verhoute stekken, hoewel september de beste periode is. Deze moeten op een lichte, goede grond worden geplaatst op een schaduwrijke plaats. De grond moet wel voldoende vochthoudend zijn (maar niet nat). Voor de moeilijker te bewortelen rassen (een aantal europese) geeft stek, genomen in augustus-sepember, het hoogste slagingspercentage.
Ook voor andere rassen win je vaak een groeiseizoen door ze nu reeds te stekken, ze zijn dan al sterk beworteld voor de winter en zullen ze jn de lente al sterk uitgroeien en op het einde van het seizoen een grotere plant oplveren in vergelijking met sekken genomen tijdens de winbtermaanden. Voor details hoe je de stekken kan nemen verwijzen we graag naar het hoofdstuk over kruisbessen kweken.
8° Als je merkt dat de planten minerale gebreken vertonen dan kan je nog steeds specifieke meststoffen toedienen. Ook als de groei wat achterwege blijft kan je nu nog een organische kali-rijke meststof toedienen.
9° Let ook op voor rijpende vijgen, want ook vogels en wespen lusten die!
10° Als je druiven hebt die je moet krenten, of om mooiere trossen mlet enkel mooie dikke sappige druiven te bekomen, dan moet je verder gaan met het krenten van kleine, of achterblijvende druiven in de tros.
11° Het is ook een goede periode om nieuwe aardbeien aan te planten. Je kan hiervoor stevog uitgegroeide uitlopers nemen van de aanwezige planten of nieuwe die je hebt aangeschaft of gekregen.
Mogelijke activiteiten in september
1° Wil je nieuwe bomen/struiken bijplanten of vefrvangen dan is het nu een goed moment om rijpe compost in de bodem waar je gaat planten in te werken.
2° Blijf aandacht hebben voor rijpend fruit, er is nu een breed scala aan rijp fruit te plukken zoals late en herdragende aardbeien, herfstframbozen, druiven, bramen, appels, peren, pruimen, vijgen, en ga zo maar door...
3° Als je nog zaken wil aanplanten aankomende herfst dan ios het nu een goed mioment om je keuze te maken en eventueel nog informatioe in te winnen...
Mogelijke activiteiten in oktober
1° October is de maand om veel fruit te oogsten om te bewaren. Denk hierbij aan appels en peren, maar er zkijn nu zeker ook nog herfstframbozen, druiven, late aardbeien, vijgen
Verder is dit nu de periode dat minder bekende fruitsoorten zoals kaki plukrijp zijn.
Mogelijke activiteiten in november
1° De struiken verliezen nu volop hun bladeren...
2° Ideaal tijdstip om gebruikt bind- en/of steunmateriaal te controleren en waar nodig te vervangen om windschade aan de struiken, zeker als je ze als snoeren opkweekt, te voorkomen.
3° Neem de tijd om eventjueel grond klaar te maken voor aanplant van nieuwe struiken. Vanaf dat het blad is afgevallen kan je truwens ook al blote wortel planten aanplanten.
4° Blijf baas over de onkruiden door een bodembedekking toe te passen. Wanneer je nu compost of een ander bodembedekkingsmateriaal aanbrengt, dan
zullen de kleine onkruiden ondergestopt worden en afstereven. Bij grotere onkruiden is het aangewezen om bijvoorbeeld eerst golkfkarton aan te brengen rond de struiken waarna je het karton bedekt met compost/bodembedeekingsmateriaal.
Wanneer je geen bodembedekking toepast -moet je toch eens overwegen- dan moet je de aanwezige onkruiden met de hand wegwieden, wat zp laat op het jaar niet echt een leuke tuinjob is. (Vanwege deze ondiepe beworteling is het mechanisch verwijderen van onkruid (schoffelen) niet aangewezen omdat je zo de wortels zeer snel beschadigd.) Bodembedekking isoleert de bodem zodat die langer warmer blijven wat de wortelkvorming en het bodemleven ten goede komt.
5°Wil je zelf stekken nemen dan kan dat nu ook nog.
6° Bij vijgenbomen waar nog heel wat kleine vijgjes aanzitten kan je deze nu al weghalen, deze zullen deze winter immers toch teloor gaan.
7° Het is ook een goed moment om een flinke laag compost op de rabarber te leggen
8° Verder mag je niet meer dralen met de laatste appels te plukken, ook kakivruchten kan je nu beter binnenbrengen evenals kiwi mocht je deze nog niet hebben geplukt.
9° Nieuwe bomen/struiken kan je nu aanplanten omdat de grond nog redelijk warm is wat de hergroei stimuleert. Vergeet wel niet om te zorgen dat ze goed gesteund zijn.
10° Heb je nog niet beslust if je extra bomen wil aanplanten, dan is nu een goed moment om een keuze te maken en ze eventueel al aan te schaffen of te freserveren om te voorkomen dat ze niet meer beschikbaar zijn lagter op hget seizoen.
Mogelijke activiteiten in december
1° Kijk zeker steunpalen en bindmateriaal na als je dat nog niet eerder deed. Let er ook op dat aangebrachte bindsel niet te strak komen te zitten en vervang deze mocht dat laatste het geval zijn.
2° Snoeien van appel, peer en kiwi(bes) kan je nu al doen. Ook kasdruiven kan je nu al snoeien.
Neem de tijd om eventjueel grond klaar te maken voor aanplant van nieuwe struiken. Vanaf dat het blad is afgevallen kan je truwens ook al blote wortel planten aanplanten.
4° Planten van noieuwe bomen/struiken kan zolang de grond niet bevroren is.
5°Controleer bewaard fruit regelmatig en verwijder vruchten die slecht worden.
